EPILOOG

De realiteit van de meeste voormalige slaven na de Burgeroorlog in de VS maakte het niet verrassend dat er in de blues een ruime dosis treurigheid voorkomt. Het ging en gaat nog steeds vaak over verdriet, een verloren liefde, zelfs een lekkend dak en alle andere vormen van narigheid en zorgen. Maar de blues kan ook sociale thema's behandelen, over seks gaan, en is vaak doorspekt met humor of (vooral) beeldspraken.

Elders op deze website (zie pagina 'Verspreiding van de blues') kon je al lezen dat na een dipje in de midden- en eindzeventiger jaren er een hernieuwde belangstelling bestaat voor de blues. Zeker bij een bepaald deel van de Afro-Amerikaanse bevolking, met name rond Jackson (Mississippi) en andere diepe zuidelijke regio's van de VS. Vaak aangeduid als "soulblues" of "southern soul", werd de bluesmuziek in het hart van deze beweging nieuw leven ingeblazen door het onverwachte succes van twee specifieke opnames op het in Jackson gevestigde Malaco-label. En nu, in de 21ste eeuw, is de blues nog steeds "alive & kicking", ook in Europa, getuige de toename van het aantal organisaties die de blues ondersteunen en de toename van het aantal bluesfestivals en -concerten.

VAN DOCKERY TOT NU: WAAR HET OM GAAT BIJ DE BLUES.

Wie zoekt naar de architecten van de blues, vindt geen blauwdruk met een paar grote namen. Je vindt een landschap. Je vindt de Delta. Na vier jaar intens onderzoek mag ik met trots en zekerheid concluderen dat de oer-blues: de delta-blues, de bron van alle blues is. Het was de oerknal in een smeltkroes van culturen, herinneringen en overlevingsdrang.

Om die essentie te begrijpen, moeten we afreizen naar de Dockery Plantation in de staat Mississippi, iets onder Clarksdale, en de farm die haar omringde. Dit laatste stuk over de Delta- blues dat ik heb toegevoegd aan mijn website is een monument voor de mannen die daar het land bewerkten en ’s nachts de vrijheid opeisten. In de schuren, de verborgen cafés en de juke-joints van Clarksdale lieten zij de wereld horen wie ze waren. Zonder opsmuk. Slechts een zessnarige akoestische gitaar en het breekbare gehuil van een bluesharp gaven vorm aan een evolutionaire golf die nooit meer zou stoppen. Wat de blues vandaag ook is geworden, hoe ver de muziek ook is geëvolueerd: de hartslag werd daar geboren, in de vingers van mannen die van snaren hun redding maakten.

Het formele einde van de slavernij in de VS in 1865 betekende helaas niet het einde van de onderdrukking van de Afro-Amerikanen. In het diepe zuiden van de Verenigde Staten kregen de vrijgemaakte tot slaaf gemaakten te maken met extreme armoede, segregatie en de brute realiteit van de discriminerende Jim Crow-wetten. Juist in deze loodzware periode van transitie en overleven ontstond de blues. De wortels van deze muziekstijl lagen diep begraven in de plantages. De work songs (werkliederen) en field hollers (roepzangen) - waarmee de tot slaaf gemaakten het slopende werk op de katoenvelden ritme gaven en hun trauma's deelden - vormden de directe fundering. Gecombineerd met West-Afrikaanse ritmes, spirituele gezangen en de rauwe emotie van het dagelijkse overleven, transformeerde dit muzikale erfgoed rond de eeuwwisseling in de Mississippi Delta tot een nieuw genre.

De blues was en is de ultieme uiting van menselijke veerkracht. Het gaf een stem aan het onuitsprekelijke leed, de melancholie en de hoop van een bevolking die eeuwenlang was ontmenselijkt. Zo is de blues niet zomaar een muziekstijl, maar het levende, klinkende monument van een geschiedenis die 500 jaar geleden begon.

Maar of je de blues tóen beleefde op die veranda's en in die juke joints, of vandaag, op de dag tijdens een concert: het gaat erom dat je de doorleefdheid van de zangers en muzikanten voelt. Het gaat om de diepte van hun emoties en de pure kracht van hun gevoel in zang en gitaarspel. Dat is de onverwoestbare kern. Dat is waar de blues werkelijk over gaat.